ΕΡΓΑΣΙΑΚΟ ΠΡΟΤΥΠΟ

ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Ο Κρητικός λαγωνικός ειναι ο αρχαιότερος κυνηγετικός σκύλος στην ευρώπη όμως και τόσο σύγχρονος ώστε να μπορεί να αποδώσει τα μέγιστα στις συγχρονες κυνηγετικες συνθηκες. Ο σκύλος αυτός επιβίωσε στο ξηρό και άνυδρο κλίμα της Κρήτης, στο σπανό τοπίο με τις ξερολιθιές, και τους ισχυρούς ανέμους με τα νέφη σκόνης. Κατόρθωσε να προσαρμόσει και να εμπλουτίσει την εργασία του με ιδιαίτερες αρετές τις οποίες ανέπτυξε χάρη στην αυξημένη νοημοσύνη που διαθέτει. Χρησιμοποιείται ως επι το πλείστον για το κυνήγι του λαγού μιας και ειναι το μοναδικό τριχωτό θηρεύσιμο είδος στη γενέτειρα νήσο Κρητη. Στην αρχαιότητα τον θεωρούσαν κορυφαίο κυνηγό του αιγάγρου, του αγριόχοιρου και της άρκτου. Η απουσία της αλεπούς απο την Κρήτη καθώς και η αντίληψη του ότι δε θα κυνηγήσει ένα «απαγορευμένο τριχωτό» εφόσον καταλάβει ότι δεν το θέλει το αφεντικό δίνει το πλεονέκτημα να επικεντρωθούν στο θήραμα και όχι σε αλεπούδες, κουνάβια ή οικόσιτα ζώα.

1. Ωρίμανση και εξέλιξη. Ένα σωστό Κρητικό κουτάβι εφόσον έχει λάβει τα κατάλληλα ερεθίσματα, παρουσιάζει εως και την ενηλικίωσή του έκδηλα τα κυνηγετικά ένστικτα που θα πρέπει να έχει κάθε λαγόσκυλο. Απο μικρή ηλικία λοιπόν τα σκυλιά παρουσιάζουν την τάση να εξερευνούν, έχουν πάθος και επιμονή για την εξέυρεση του θηράματος και την δίωξή του, τη τάση να ακολουθήσουν τα ίχνη με τη μύτη στο έδαφος, καθώς και ενα ισορροπημένο χαρακτήρα που θα επιτρέψει στο εξωτερικό περιβάλλον να συμβάλλει στην μετέπειτα φυσιολογική κυνηγετική του εξέλιξη.

2. Ιδιαίτερες αρετές στο κυνήγι του λαγού. Αυτό που τον διαχωρίζει απο άλλα λαγόσκυλα είναι η ανεπτυγμένη του νοημοσύνη. Εργάζεται έξυπνα, χρησιμοποιώντας το μυαλό και διατηρώντας ιδιαίτερα οξυμένες όλες τις αισθήσεις. Ερευνά ιχνηλατώντας χωρις να διστασει να σηκωσει τη μυτη απο το εδαφος ελεγχοντας θαμνους τρυπες και πονηρα σημεια για να εντοπίσει το θήραμα, όταν δε το επιτρέπουν οι συνθήκες και εξανεμίζονται τα ίχνη. Ειναι λιτοδίαιτος οργανισμός, γενναίος με ισχυρή κράση και ζωηρή ιδιοσυγκρασία που μπορεί να χαρακτηριστεί ορμητικός, ευκίνητος, ευλύγιστος, και ακαταπόνητος στις συνθήκες του κυνηγιού. Ειναι ζώο με μεγάλη ζωντάνια, αντίληψη και οξυδέρκεια που το κάνουν ιδιαίτερα ερευνητικό και επίμονο όμως ταυτόχρονα προσεκτικό και παρατηρητικό μεγιστοποιώντας την αποτελεσματικότητά του. Από τα παραπάνω χαρακτηριστικά δεν λείπουν στοιχεια της ταυτότητας των πρωτογονων λαγωνικών που τον κάνουν υπερήφανο και επιφυλακτικό σε πολλές περιπτώσεις.

3. Συνεργασία με κυναγωγό. Τα «κρητικά» ειναι κατα κανόνα ισορροπημένα και συντροφικά σκυλιά τα οποία αφοσιώνονται στον κυναγωγό τους στο βουνό αλλά και στο σπίτι. Ειδικότερα στο κυνήγι ειναι ήπια και ελεγχόμενα ζώα που εργάζονται σε κοντινή ακτίνα απο τον κυνηγό. Αυτό οφείλεται στη πρωτογονη καταγωγή τους αλλά και στη προσαρμογή στο σπανό και πολλές φορές βραχώδες τοπίο της Κρήτης. Ουσιαστικά η εργασία τους δεν είναι αυτόνομη αλλά υπάρχει συνεργασία με τον κυναγωγό απο τον εντοπισμό μέχρι τη κάρπωση του θηράματος. Το κυνήγι με τα σκυλιά αυτά σε βάζει σε ενεργό ρόλο συμμετέχοντας σε όλα τα στάδια. Υπακούει σε προτροπές και υποδείξεις του κυναγωγού του ακομη και με νοηματα του σωματος ενω κατα τη διάρκεια της εργασίας του ανασηκώνει τακτικά το κεφάλι ελέγχοντας την υπόλοιπη αγέλη και τον κυναγωγό.

4. Έρευνα για ίχνη – σκάρμη. Ο ενήλικος Κρητικός σκύλος ξεκινάει την έρευνά του κοντά στον κυνηγό ή τον κυναγωγό με ζωηρή κίνηση και μέτρια προς γρήγορη ταχύτητα. Πολλες είναι οι περιπτώσεις όπου δε θα διστάσει να ανοίξει αρκετά την ακτίνα δράσης του προκειμένου να εντοπίσει κάποιο ίχνος. Ο τρόπος εντοπισμού της σκάρμης του θηράματος μπορεί να διαφέρει ανάλογα την εποχή, τις συνθήκες που επικρατούν και τον κυνηγότοπο, όμως χαρακτηρίζεται απο μεθοδικότητα, σβελτάδα και σίγουρα πάθος. Ερευνά τα πιθανά σημεία για ζεστή αποβολή, συνδυάζοντας τη μύτη στο έδαφος αλλά και ανεμιστά με το κεφάλι ανασηκωμένο ρουθουνίζοντας, συνήθως περιμετρικά ή μακριά απο τα σημεία βοσκής.

5. Τρόπος εργασίας επι των ιχνών. Η εργασία του Κρητικού σκύλου στα ίχνη του θηράματος έχει διαμορφωθεί και προσαρμοστεί στο ιδιαίτερο τοπίο και τις ακραίες συνθήκες της Κρήτης καθώς χρησιμοποιεί όλες του τις αισθήσεις για να φτάσει στο θήραμα, εκμεταλλευόμενος τις σωματικές του αρετές αλλά κυρίως την αυξημένη του νοημοσύνη. Στο σημείο που ο σκύλος εντοπίσει τη πρώτη σκάρμη γίνεται ενθουσιώδης άλλοτε με ήπιο και άλλοτε με πιο ζωηρό κούνημα της ουράς του ανάλογα την ένταση της μυρωδιάς και χωρίς καθόλου φωνή. Παρατηρούμε να ελλατώνει την ταχύτητά του σε σχέση με την έρευνα να κατεβάζει το κεφάλι προς το έδαφος και να γίνεται περισσότερο μεθοδικός περνώντας στη φάση ιχνηλασίας. Το ρουθούνισμά του ειναι προσεκτικό και όχι έντονο όπως των ιχνηλατών. Εάν βρίσκεται σε ίχνη βοσκής θα αναζητήσει να ξεκόψει γρήγορα προς τη διαδρομή για τη κοιμηθιά.
Η ιχνηλασία που θα ακολουθήσει προς το κρυμμένο θήραμα ειναι σχετικά αργή και εφόσον το επιτρέπουν οι συνθήκες συνεχίζεται μέχρι και τα τελευταία ζάλα του λαγού προς τη κοιμηθιά. Οταν όμως το περιβάλλον είναι έντονα ξηρό και το σκυλί καταλάβει ότι είναι άσκοπο να αναζητά σκάρμη που δεν υπάρχει, εμπλουτίζει τη τακτική του. Θα δούμε να ανασηκώνει το κεφάλι του τακτικά αλλά όχι σαν σκύλος δείκτης, και με ανεμιστή έρευνα να προσπαθεί να διυλίσει τα όποια ψίγματα οσμών απο τη διαδρομή ή το σημείο στο οποίο κρύβεται ο λαγός για να συνεχίσει την ιχνηλασία ή να προχωρήσει στο ξεφώλιασμα.Το σύνολο των κινήσεων και της συμπεριφοράς του, μας δείχνει γενικά μια εικόνα που μεταβάλλεται χαρακτηριστικά, ανάλογα με τη φάση της ιχνηλασίας. Όταν φτάσει στα σάλτα του λαγού προς το γιατάκι το κουνημα της ουράς ειναι εντονότερο, βλέπουμε οτι βρίσκεται σε ένταση, χρησιμοποιώντας όλες του τις αισθήσεις στο έπακρο προκειμένου να εντοπίσει το θήραμα.

6. Μέθοδος ξεφωλιάσματος. Ο τελικός εντοπισμός του θηράματος γίνεται συνήθως ανεμιστά και αντιλαμβανόμαστε μια κορύφωση στην ένταση του σώματος και της έκφρασης που παίρνει ο σκύλος. Αθόρυβος σε όλη τη φάση έρευνας και ιχνηλασίας προσπαθεί να φτάσει στο θήραμα όσο γίνεται πιο κοντά πραγματοποιώντας ενα είδος ενστικτώδους φέρμας. Η στάση του πρίν την εφόρμηση στην κοιμηθιά, εξαρτάται απο την ευκολία και άνεση του σκύλου να φτάσει στο θήραμα στο γιατάκι και να το ξεφωλιάσει. Πρακτικά η θέση και η βαθμός δυσκολίας προσέγγισης της κρυψώνας θα καθορίσει τις επόμενες κινήσεις. Κυμαίνεται απο βίαιη και αστραπιαία εφόρμηση έως μια φάση ακινησίας και επιφυλακής «τύπου φέρμας», με σκοπό να βρεί τον κατάλληλο χρονισμό ή σημείο για να ορμήσει στο θήραμα.

7. Χαρακτηριστικά της δίωξης. Η καταδίωξη που ακολουθεί του ξεφωλιάσματος, χαρακτηρίζεται απο μεγάλη ταχύτητα, ισχυρά αντανακλαστικά στις αλλαγές κατεύθυνσης του λαγού και ευελιξία για να εκτελέσει τις αλλαγές αυτές. Ο σκύλος στηρίζεται αποκλειστικά στην όραση και την ακοή του εφόσον διατηρεί το θήραμα στο οπτικό του πεδίο. Εαν χάσει την οπτική επαφή, προσπαθεί ειτε με άλματα είτε απο καίρια σημεία να το ξαναεντοπίσει. Εάν αυτό δεν καταστεί δυνατό, θα προσπαθήσει να βρεί τη σκάρμη και να ξεκινήσει η δίωξη. Τους θερινούς μήνες η διάρκεια της δίωξης ειναι μικρή και βαίνει αυξανόμενη όσο έρχεται ο χειμώνας με καλύτερες συνθήκες ιχνηλασίας σπάνια όμως η διώξη διάρκεί τόσο ώστε να γυρίσει το θήραμα στη θέση του κυνηγού. Στις περισσότερες των περιπτώσεων όπου το θήραμα αναγκαζεται να γυρίσει προς το σημείο ξεφωλιάσματος οφείλεται η υπερβολική πίεση λόγο ταχύτητας ή λόγο εγκλωβισμού από αγέλη και όχι λόγο διάρκειας κατά τη δίωξη. Θα πρεπει να σημειωθει οτι σε καποιες περιπτωσεις εμπειρα σκυλια κοβουν δρομο στο θηραμα προσπαθωντας να το προλάβουν χωρις να το κυνηγουν απο πισω!

8. Φωνή κατα τη δίωξη. Ο Κρητικός σκύλος ειναι αθόρυβος σε όλη τη φαση της ερευνας ή της ιχνηλασίας, δηλαδή δε μαχιζει καθολου. Τη στιγμή όμως του ξεφωλιάσματος και συνήθως μόνο για οσο υπάρχει οπτική επαφή με το θήραμα θα ακούσουμε το πρώτο μάχισμα, με τη φωνή του σκύλου να είναι λεπτή και κοφτή. Το κλαφούνισμα θα διαρκέσει λίγο ενώ αξίζει να σημειωθεί οτι πολλά εκ των υπάρχοντων ζώων δεν μαχίζουν καθόλου κατά τη φάση της δίωξης.

9. Συμπεριφορά κατα την απώλεια των ιχνών – επανάκληση. Το ζητούμενο για το σκύλο που έχει προσαρμοστεί στο ξηροθερμικό περιβάλλον της Κρήτης, είναι να εντοπισει το θήραμα. Αν αυτό δε συμβεί επειδη η αναζήτηση της σκάρμης επάνω σε πέτρες σε ξηρά εδάφη σε χωματόδρομους ή σε σκαμμενα χωραφια γεματα σκονη μάλλον θα είναι άκαρπη και θα επιφέρει σπατάλη ενέργειας που προτιμά να την κρατήσει για ένα νέο θήραμα. Επιστρέφει λοιπόν άμεσα στον κυναγωγό του με ή χωρίς εντολή.

10. Συμπεριφορά κατά τη κάρπωση του θηράματος. Εντονα ανεπτυγμένη ειναι η τάση του σκύλου να ‘’περιφέρει’’ το θήραμα στα δόντια του και είτε να το παραδώσει στον κυναγωγό, είτε να το μεταφέρει σε άλλο σημείο παραπέρα. Με τη σωστή εκπαίδευση θα μπορεί να εκτελέσει άριστα την επαναφορά του θήραματος

Διαχρονικά ο Κρητικός Λαγωνικός αποδείχθηκε αποτελεσματικός για το κυνήγι του λαγού στη Κρήτη, όμως μπορεί να αποδειχθεί εξίσσου αποτελεσματικός και για άλλα θηραματικά είδη όπως η πέρδικα η μπεκάτσα και το ορτύκι.

© 2014 Cretan Dog. All rights reserved.